Kitap Özeti: MİLLETVEKİLİ DOKUNULMAZLIĞI ve YARGISAL AKTİVİZM
Prof. Dr. Hasan Tahsin Fendoğlu
Prof. Dr. Hasan Tahsin Fendoğlu’nun kaleme aldığı “Milletvekili Dokunulmazlığı ve Yargısal Aktivizm” adlı eser, Türkiye’de yasama organının işleyişi, milletvekili dokunulmazlığı ve bu dokunulmazlığın sınırları ile yargı organlarının bu alandaki rolünü kapsamlı biçimde ele almaktadır. Kitap, özellikle Anayasa’nın 83. ve 14. maddeleri çerçevesinde milletvekili dokunulmazlığının istisnalarını ve bu konuda yüksek yargı organları arasında ortaya çıkan görüş ayrılıklarını derinlemesine incelemektedir.
Eserin ayırt edici yönlerinden biri, milletvekili dokunulmazlığına ilişkin Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay arasında son yıllarda yaşanan ve Cumhuriyet tarihinde bir ilk olan “karşılıklı yok sayma” olayını detaylı şekilde analiz etmesidir. Yazar, bu çerçevede hem Anayasa Mahkemesi’nin çoğunluk görüşünü hem de karşıt görüşleri, ilgili mahkeme kararları ve gerekçeleriyle birlikte sunmakta; ayrıca İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, İstanbul İstinaf Mahkemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Yargıtay 3. Ceza Dairesi gibi kurumların yaklaşımlarını da karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir.
Kitabın ilk bölümlerinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin tarihsel gelişimi, yasama fonksiyonu, milletvekili seçilme yeterliliği ve yasama işlemleri gibi temel anayasal kavramlar açıklanmakta; yasama organının yetki ve sorumlulukları, parlamentonun denetim mekanizmaları ve içtüzük uygulamaları ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Siyasi partilerin ortaya çıkışı, anayasal statüsü, parti yasakları ve disiplinli parti sistemi gibi konular da kitabın önemli başlıkları arasında yer almaktadır.
Eserin odak noktası ise, milletvekili dokunulmazlığının kapsamı ve sınırlarıdır. Özellikle Anayasa’nın 14. maddesinde düzenlenen ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış suçlar bakımından dokunulmazlığın uygulanıp uygulanamayacağı sorunu, güncel yargı kararları ve bireysel başvurular ışığında tartışılmaktadır. Kitapta, Şerafettin Can Atalay, Leyla Güven, Ömer Faruk Gergerlioğlu, Kadri Enis Berberoğlu ve Selahattin Demirtaş gibi güncel ve kamuoyunda yankı uyandıran dosyalar üzerinden somut örnekler sunulmakta; Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay’ın gerekçeleri ve bu gerekçelerin anayasal meşruiyeti analiz edilmektedir.
Yargısal aktivizm kavramı, kitabın bir diğer temel temasını oluşturmaktadır. Yazar, yüksek yargı organlarının yasama dokunulmazlığına ilişkin kararlarında sergiledikleri tutumları, anayasal devlet ilkesi, yargıya güven ve hukuk devleti açısından değerlendirmekte; çözüm önerileri sunmaktadır.
“Milletvekili Dokunulmazlığı ve Yargısal Aktivizm”, hem akademisyenler hem de uygulayıcılar için güncel, kapsamlı ve derinlemesine bir başvuru kaynağıdır. Kitap, anayasa hukuku, siyaset bilimi ve yargı ilişkileriyle ilgilenen herkes için temel bir eser niteliğindedir.